Konstrukcje słoneczne
Konstrukcje solarne to ramy nośne, które utrzymują moduły fotowoltaiczne pod stałym kątem i przenoszą obciążenie wiatrem i śniegiem na dach, fundament albo ramę wolnostojącą. Wybieraj według miejsca montażu instalacji: dachy skośne z hakami dachowymi lub mocowaniami do blachy, dachy płaskie z balastowym systemem obciążeniowym albo wolnostojące ramy carportów i konstrukcji gruntowych. Każdy układ powstaje z tych samych profili szyn, klem, łączników i akcesoriów dachowych z aluminium EN AW-6005T6 i stali nierdzewnej, dobranych obliczeniami statycznymi. Poradnik
Powiązane kategorie konstrukcji
- Konstrukcje na dachy skośne
- Konstrukcje na dachy płaskie
- Profile szyn i klemy
- Carporty
- Systemy montażowe
- Moduły fotowoltaiczne
Konstrukcje solarne: droga obciążeń od klemy do budynku
Konstrukcja solarna to łańcuch elementów i jest tak mocna, jak jej najsłabsze ogniwo. Klema modułowa obejmuje ramę modułu, klema wkręca się w profil szyny, szyna opiera się na mocowaniu (haku dachowym, mostku do blachy, klemie rąbkowej, wannie balastowej albo słupie), a to mocowanie przenosi siłę na krokiew, płatew, membranę lub fundament. Ssanie wiatru pokonuje tę samą drogę w odwrotną stronę, jako rozciąganie. Wymiarowanie jednego ogniwa bez sprawdzenia kolejnego to najczęstszy błąd projektowy w montażu fotowoltaiki.
Trzy rodziny obejmują niemal każdą realizację. Systemy na dachy skośne wykorzystują istniejący kąt połaci i przebijają pokrycie albo obejmują je klemami. Systemy na dachy płaskie tworzą własne nachylenie i zwykle przeciwdziałają ssaniu balastem zamiast przebiciami. Konstrukcje wolnostojące, carporty i ramy gruntowe, przenoszą wszystko na własne fundamenty. Wszystkie trzy składa się z tych samych profili, łączników i klem, więc prawdziwą decyzją jest sposób mocowania i przypadek obciążenia, a nie marka szyny.
Z PRAKTYKI
"Zanim ktokolwiek zamówi szyny, chcę mieć z wizji lokalnej dwie liczby: rozstaw krokwi i rzeczywisty kąt dachu zmierzony na miejscu, a nie odczytany z rysunku. Wszystko dalej zależy od nich. I nigdy nie zakładaj, że hak dachowy da się przesunąć o 20 cm w bok, żeby trafić w krokiew, bez powtórzenia sprawdzenia rozpiętości. Przesunięcie jednego mocowania po cichu zamienia zgodną rozpiętość 1,4 m w 1,9 m, a właśnie tam szyny uginają się pod mokrym śniegiem."
Ladislav Proc · Specjalista ds. systemów montażowych, ONSA Plus
Jak wybrać konstrukcję solarną
Konstrukcję wybiera budynek, a nie moduł. Geometria dachu, pokrycie, stan konstrukcji nośnej oraz miejscowa strefa wiatrowa i śniegowa zawężają wybór do jednego lub dwóch systemów, zanim ktokolwiek spojrzy na cennik.
Zachowaj taką kolejność: gdzie stanie instalacja (dach skośny, płaski czy konstrukcja wolnostojąca), potem sposób mocowania dopuszczony przez pokrycie i konstrukcję, następnie obliczenia statyczne, które ustalają rozstaw mocowań lub balast, dalej szyny, klemy i dylatacje, a na końcu dobór materiałów i separacja antykorozyjna.
Pokaż cały poradnik Zamknij poradnik
Krok 1: dach skośny, dach płaski czy konstrukcja wolnostojąca
Te trzy rodziny inaczej zachowują się pod obciążeniem, inaczej kosztują w montażu i inaczej obciążają budynek. Rodzinę wybierz najpierw, bo determinuje każdy kolejny element.
- Dach skośny: najtańsza konstrukcja na kWp, bo dach dostarcza już nachylenie i drogę przenoszenia obciążeń. Moduły leżą blisko pokrycia, więc wentylacja od spodu jest ograniczona, a temperatury ogniw wyższe. Nadaje się tylko tam, gdzie krokwie i łaty są w dobrym stanie.
- Dach płaski: to konstrukcja tworzy nachylenie, zwykle 10 do 15 stopni dla układów wschód-zachód albo 15 do 20 stopni dla ustawienia południowego. Decydującym obciążeniem jest ssanie, któremu zwykle przeciwdziała balastowy system obciążeniowy pozostawiający hydroizolację nienaruszoną.
- Konstrukcje wolnostojące: carporty i ramy gruntowe przenoszą wszystkie obciążenia na własne fundamenty, więc budynek pozostaje nietknięty. Najwyższy koszt materiału i robót ziemnych, ale pełna swoboda kąta, orientacji, rozstawu rzędów i prześwitu z tyłu dla modułów dwustronnych.
Krok 2: droga obciążeń, od klemy przez szynę i mocowanie do konstrukcji
Sprawdź po kolei każde ogniwo względem elementu poniżej. Konstrukcja zawodzi na styku znacznie częściej niż w środku profilu.
- Klema do modułu: klema musi pasować do wysokości ramy, najczęściej 30, 35 lub 40 mm, i musi znaleźć się w strefie docisku wskazanej przez producenta modułu w instrukcji montażu. Docisk poza tą strefą unieważnia gwarancję na moduł niezależnie od tego, jak dobra jest reszta konstrukcji.
- Klema do szyny: śruba klemy wchodzi w kanał szyny, a moment dokręcenia podaje instrukcja systemu. Za słabo dokręcone klemy pozwalają modułom przesuwać się przy cyklach termicznych, za mocno dokręcone odkształcają ramę i pękają ogniwa.
- Szyna do mocowania: haki, mostki i klemy rąbkowe mają własną nośność na rozciąganie i ściskanie. Ssanie obciąża wkręty haka na wyrywanie, co zwykle jest wartością graniczną, a nie obciążenie śniegiem w dół.
- Mocowanie do budynku: wkręt haka dachowego wymaga zdrowego drewna o odpowiedniej głębokości, wkręt samowiercący wymaga grubości blachy zakładanej w karcie katalogowej, a wanna balastowa dachu, który faktycznie przyjmie dodatkową masę.
Wskazówka z praktyki
Zostaw szczelinę dylatacyjną przy łączeniach szyn i podziel długie rzędy na sekcje. Aluminium rozszerza się o około 0,023 mm na metr na kelwin, więc ciągła szyna o długości 20 m przesuwa się mniej więcej o 27 mm przy różnicy 60 K między zimową nocą a letnią powierzchnią dachu. Sztywno zamocowany rząd bez dylatacji wpycha ten ruch w haki dachowe, a usłyszysz to trzaskanie już pierwszego upalnego popołudnia.
Krok 3: strefa wiatrowa, strefa śniegowa i obliczenia statyczne
Obciążenia wyprowadza się z EN 1991-1-4 dla wiatru i EN 1991-1-3 dla śniegu, stosowanych przez właściwy załącznik krajowy. Dane wejściowe to strefa wiatrowa i śniegowa, kategoria terenu, wysokość budynku, kąt dachu i położenie każdego modułu na połaci. Wynikiem jest maksymalny rozstaw mocowań, wymagana liczba mocowań albo masa balastu na pozycję.
- Strefy w obrębie dachu: narożniki i krawędzie widzą znacznie wyższe ssanie niż środkowa część połaci, czasem dwukrotnie. Właśnie dlatego instalacje odsuwa się o określoną odległość od każdej krawędzi dachu, a moduły krawędziowe dostają dodatkowe mocowania lub dodatkowy balast.
- Śnieg wywołuje zginanie, wiatr wyrywanie: obciążenie śniegiem zgina szynę między podporami, a ssanie wiatru wyrywa mocowania z dachu. Konstrukcja może być poprawna dla jednego i graniczna dla drugiego, więc trzeba przeliczyć oba przypadki.
- Obliczenie potwierdza system, a nie budynek: konfigurator potwierdza zestaw montażowy. Na starszych dachach, w halach komercyjnych i przy każdym przebijającym rozwiązaniu na dachu płaskim nośność budynku musi potwierdzić konstruktor.
- Zachowaj wynik: raport z konfiguratora, z podaną strefą, kategorią terenu i wysokością budynku, należy do dokumentacji odbiorowej. To dowód, że rozstaw i balast zostały zaprojektowane, a nie oszacowane.
Krok 4: rozpiętości szyn, wysięg i wysokość profilu
Dobór szyny to kompromis między kosztem profilu a liczbą mocowań. Wyższy profil pokonuje większą rozpiętość przy mniejszej liczbie podpór, co na trudnym dachu prawie zawsze wychodzi taniej, bo każde mocowanie oznacza podniesienie dachówki, wiercenie i uszczelnianie.
- Rozpiętość: odległość między dwiema podporami, wynikająca ze wskaźnika wytrzymałości profilu i obciążenia śniegiem. Na domowych dachach skośnych mieści się zwykle między 1,2 a 1,7 m, ale rozstrzyga tabela systemu, a nie nawyk z poprzedniej realizacji.
- Wysięg: nadwieszenie szyny poza ostatnią podporę. W praktyce powinien pozostać w okolicy jednej trzeciej przyjętej rozpiętości i nigdy nie może być długi tylko dlatego, że krokwi zabrakło. Długi wysięg w połączeniu ze ssaniem strefy krawędziowej to klasyczna przyczyna wygiętej szyny.
- Łączenia: łączniki szyn przedłużają odcinek, ale mają własne zasady rozpiętości, a łączenie nie powinno wypadać bezpośrednio nad podporą, chyba że producent na to zezwala. Łączniki przesuwne pełnią też rolę dylatacji.
- Orientacja modułów: układ pionowy i poziomy inaczej obciąża szyny i zmienia liczbę szyn potrzebnych na rząd. Ustal układ przed zamówieniem długości profili.
Krok 5: aluminium, stal nierdzewna i separacja galwaniczna
Profile nośne to zwykle aluminium EN AW-6005T6 lub 6063 z łącznikami ze stali nierdzewnej A2 lub A4. Aluminium utrzymuje niski ciężar własny, a stal nierdzewna przenosi siłę docisku. To zestawienie jest standardem, a efekt galwaniczny między nimi w zwykłej atmosferze jest niewielki. Kłopoty niemal zawsze bierze się z trzeciego materiału.
- A2 czy A4: A2 (1.4301) sprawdza się w głębi lądu. Wybierz A4 (1.4401 lub 316) w pasie kilku kilometrów od wybrzeża oraz w atmosferze przemysłowej, rolniczej i basenowej, gdzie chlorki i amoniak atakują A2.
- Miedź i ołów: różnica potencjałów względem aluminium jest duża. Spływ wody z obróbki miedzianej albo z ołowianego kołnierza na szynę aluminiową wystarczy, aby wywołać wżery, więc rozdziel je EPDM albo odprowadź wodę.
- Świeży beton i zaprawa: odczyn zasadowy koroduje gołe aluminium, więc bloczki balastowe i powierzchnie fundamentów wymagają warstwy separacyjnej albo powlekanej powierzchni styku.
- Narzędzia: nie tnij aluminium tarczami ani brzeszczotami używanymi do stali. Wbite cząstki żelaza rdzewieją i plamią profil. Każdy przecięty koniec ogratuj i zabezpiecz.
- Połączenia wyrównawcze: szyny i ramy modułów włącza się w system połączeń wyrównawczych, a odstępy izolacyjne od zewnętrznej instalacji odgromowej trzeba zachować.
Krok 6: wizja lokalna przed montażem, po kolei
Konstrukcja wyceniona ze zdjęcia to konstrukcja, którą wycenisz drugi raz na budowie. Wizję lokalną prowadź w stałej kolejności, żeby niczego nie zakładać.
- Rozpoznaj pokrycie i jego stan: rodzaj dachówki, profil i grubość blachy, typ rąbka lub materiał membrany oraz ewentualną kruchość i wcześniejsze naprawy.
- Zmierz konstrukcję nośną: rozstaw i przekrój krokwi lub płatwi, stan łat, deskowanie i grubość izolacji, w miarę możliwości od strony poddasza.
- Zapisz geometrię: kąt nachylenia, azymut, wysokość kalenicy i okapu, użyteczną połać po odsunięciu od krawędzi oraz każdą przeszkodę, taką jak kominki wentylacyjne, lukarny, anteny i zwody odgromowe.
- Ustal dane obciążeniowe: strefę wiatrową, strefę śniegową, kategorię terenu i wysokość budynku, a potem uruchom konfigurator z tymi wartościami.
- Zaplanuj trasy: przebieg kabla DC, punkt przejścia przez dach, trasę uziemienia oraz dojście do wnoszenia szyn i modułów na dach.
- Zrób zdjęcia i dokumentację: zapis z wizji lokalnej jest podstawą obliczeń statycznych i zestawienia materiałów, a także zabezpieczeniem, jeśli dach okaże się później inny.
Szybkie porównanie rodzin konstrukcji
| Rodzina konstrukcji | Jak przenoszone są obciążenia | Na co uważać |
|---|---|---|
| Dach skośny | Haki dachowe, mostki do blachy lub klemy rąbkowe w krokwie i płatwie | Rozstaw krokwi, wyrywanie wkrętów przy ssaniu, uszczelnienie przebić |
| Dach płaski, balastowy | Bloczki betonowe lub wanny ze żwirem na matach ochronnych, bez przebić | Dodatkowa masa, strefy narożne i krawędziowe, zgodność z membraną |
| Dach płaski, przebijający | Uszczelnione wsporniki mocowane do poszycia lub konstrukcji dachu | Obróbki wykonane przez dekarza, wcześniej uzgodniona gwarancja na dach |
| Carport i grunt | Słupy w stopach betonowych albo na śrubach gruntowych | Warunki gruntowe, projekt fundamentów, odwodnienie, wolna wysokość, trasy kablowe |
| Szyny i klemy | Profil pokonuje rozpiętość między mocowaniami, klemy obejmują ramę modułu | Limity rozpiętości i wysięgu, strefa docisku, moment dokręcenia, szczeliny dylatacyjne |
Przesuń tabelę w lewo
Najczęstsze pytania o konstrukcje solarne
Czym różni się konstrukcja na dach skośny od konstrukcji na dach płaski?
Konstrukcja na dach skośny wykorzystuje istniejący kąt połaci i mocuje się w krokwiach lub blasze, więc jest lekka i tania. Konstrukcja na dach płaski tworzy własne nachylenie i zwykle przeciwdziała ssaniu wiatru balastem zamiast przebić, co dokłada masę, ale pozostawia hydroizolację nienaruszoną.
Jaki może być rozstaw haków dachowych na szynie?
Rozpiętość wynika z wysokości profilu i obciążenia śniegiem podanych w tabelach systemu, a na domowych dachach skośnych mieści się zwykle między 1,2 a 1,7 m. Cięższe strefy śniegowe oznaczają więcej punktów mocowania, a nie dłuższą szynę. Nigdy nie zwiększaj rozpiętości, żeby trafić w wygodną krokiew.
Jak daleko szyna może wystawać poza ostatnie mocowanie?
Wysięg powinien pozostać krótki, w praktyce około jednej trzeciej przyjętej rozpiętości, i zawsze w granicach limitu producenta systemu. Nadwieszenia przy krawędzi dachu spotykają się z najwyższym ssaniem wiatru, a właśnie tam szyny się wyginają, a klemy końcowe wyrywają.
Czy do konstrukcji solarnej potrzebne są obliczenia statyczne?
Tak. Obciążenia wiatrem według EN 1991-1-4 i śniegiem według EN 1991-1-3 wraz z załącznikiem krajowym wyznaczają rozstaw mocowań albo masę balastu, a wydruk z konfiguratora należy do dokumentacji odbiorowej. Na starszych dachach i w halach komercyjnych nośność budynku powinien też potwierdzić konstruktor.
Dlaczego narożniki i krawędzie dachu wymagają większej liczby mocowań?
Wiatr opływający budynek odrywa się na krawędziach i wytwarza tam znacznie wyższe ssanie niż nad środkiem połaci, czasem mniej więcej dwukrotne. Moduły krawędziowe i narożne wymagają więc dodatkowych mocowań lub dodatkowego balastu, a instalacje odsuwa się o określoną odległość od obrysu dachu.
Czy zostawiać szczeliny między modułami i między szynami?
Tak. Aluminium rozszerza się o około 0,023 mm na metr na kelwin, więc długie rzędy wymagają dylatacji przy łączeniach i odstępów między modułami określonych przez system. Bez nich ruch przenosi się na haki dachowe, a mocowania się luzują albo pokrycie zostaje uszkodzone.
Czy mogę łączyć szyny aluminiowe ze śrubami nierdzewnymi?
Tak, profile aluminiowe z łącznikami nierdzewnymi to standardowe zestawienie, a efekt galwaniczny w zwykłym powietrzu jest niewielki. W głębi lądu stosuj stal A2, a przy wybrzeżu oraz w atmosferze przemysłowej i rolniczej stal A4. Prawdziwym ryzykiem są miedź, ołów i gołe aluminium przy świeżym betonie.
Co powinna zawierać wizja lokalna przed montażem?
Rodzaj i stan pokrycia, rozstaw i przekrój krokwi lub płatwi, zmierzony kąt nachylenia i azymut, wysokość kalenicy i okapu, przeszkody i odsunięcia od krawędzi oraz strefę wiatrową, strefę śniegową i kategorię terenu. Dodaj planowane trasy kablowe i uziemienia. Na tym zapisie buduje się zestawienie materiałów.
Które klemy pasują do moich modułów?
Wysokość klemy musi odpowiadać ramie modułu, najczęściej 30, 35 lub 40 mm, a klema musi znaleźć się w strefie docisku wskazanej w instrukcji montażu modułu. Klemy środkowe trzymają dwa sąsiadujące moduły, końcowe zamykają rząd, a obie dokręca się podanym momentem.
Kiedy konstrukcja wolnostojąca jest lepsza od dachowej?
Wtedy, gdy dach jest nieodpowiedni, niedostępny albo źle zorientowany, albo gdy chcesz swobodnie dobrać kąt, rozstaw rzędów i prześwit z tyłu. Ramy gruntowe i carporty kosztują więcej ze względu na fundamenty, ale zostawiają budynek nietknięty i dobrze pasują do modułów dwustronnych.
Rozstaw mocowań, rozpiętości szyn i balast wynikają z obliczeń statycznych dla konkretnego dachu, strefy wiatrowej i strefy śniegowej.
About ONSA Plus
Dlaczego firmy instalacyjne w całej Europie zamawiają konstrukcje u nas
ONSA Plus jest europejskim dystrybutorem B2B fotowoltaiki, magazynów energii, pomp ciepła i stacji ładowania samochodów elektrycznych. We własnych magazynach w UE trzymamy ponad 1 500 produktów od ponad 25 marek, w tym Huawei, Solis, SolaX i Dyness.
Nie jesteśmy tylko firmą handlową. Systemy energetyczne sami projektujemy i serwisujemy, dlatego na pytania o mocowanie do dachu, obliczenia obciążeń i zgodność materiałów odpowiadamy z praktyki inżynierskiej, a nie z katalogu. Reklamację załatwiasz bezpośrednio z nami, a towar kupujesz pod konkretną realizację.